Bộ Xây dựng tung loạt giải pháp ổn định giá vật liệu xây dựng

Nguồn cung vật liệu “chệch nhịp”, chi phí xây dựng đồng loạt đội lên

Thời gian qua, cử tri TP. HCM đã phản ánh tình trạng khan hiếm các loại vật liệu cơ bản như cát, đá, đất đắp tại nhiều địa phương phía Nam.

Diễn biến này kéo theo hệ lụy trực tiếp là chi phí xây dựng tăng cao, không chỉ với nhà ở mà còn lan sang các công trình phụ trợ và hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân. Đáng chú ý, nhóm bị ảnh hưởng rõ rệt là các hộ dân thuộc diện thu hồi đất phục vụ các dự án lớn, khi chi phí tái thiết cuộc sống bị đội lên đáng kể.

Phản hồi nội dung này, Bộ Xây dựng cho biết đã triển khai nhiều biện pháp nhằm kiểm soát tình trạng khan hiếm và biến động giá. Một trong những động thái đáng chú ý là việc tham mưu ban hành Công điện vào tháng 6/2025, tập trung vào các giải pháp bình ổn giá vật liệu và đảm bảo tiến độ thi công các công trình quan trọng.

Song song đó, hệ thống văn bản điều hành cũng được ban hành dày đặc. Trong tháng 6/2025, văn bản số 5050 được gửi tới các địa phương nhằm thúc đẩy các giải pháp. Đến tháng 7/2025, văn bản số 7335 tiếp tục yêu cầu rà soát và công bố các yếu tố chi phí đầu vào như giá vật liệu, nhân công, máy móc và chỉ số giá xây dựng. Đến tháng 10/2025, Công điện số 77 ban hành nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát cung - cầu và minh bạch hóa thông tin giá trên phạm vi toàn quốc.

Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, chuỗi giải pháp này hướng tới mục tiêu giảm áp lực thiếu hụt vật liệu, qua đó hạn chế ảnh hưởng đến tiến độ các công trình xây dựng và giao thông trên cả nước.

Ở góc độ thể chế, việc hoàn thiện khung pháp lý cũng được đẩy mạnh. Bộ Xây dựng cho biết đã phối hợp xây dựng Luật Địa chất và khoáng sản, sau đó được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 147 cùng các nghị định hướng dẫn. Điểm đáng chú ý là các quy định mới cho phép rút ngắn thủ tục cấp phép và nâng công suất khai thác đối với các mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường.

Một thay đổi quan trọng khác là việc tăng cường phân cấp cho địa phương. Theo đó, các tỉnh, thành phố có thêm thẩm quyền trong quy hoạch và cấp phép khai thác khoáng sản, bao gồm cả cát biển sử dụng cho san lấp. Chủ tịch UBND cấp tỉnh cũng được trao quyền cấp phép đối với một số nhóm vật liệu, tạo điều kiện chủ động hơn trong cân đối nguồn cung.

Bộ Xây dựng cho rằng việc hoàn thiện cơ chế, chính sách đã góp phần nhất định trong việc ổn định thị trường vật liệu, đặc biệt là phục vụ các dự án hạ tầng trọng điểm ở cả trung ương và địa phương.

Dù vậy, bài toán dài hạn vẫn chưa dừng lại. Hiện Bộ đang trình Thủ tướng dự thảo kế hoạch triển khai Chỉ thị số 03 của Ban Bí thư về tăng cường quản lý và phát triển ngành vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới. Một trong những nội dung trọng tâm là xây dựng cơ chế đặc thù nhằm đảm bảo nguồn vật liệu san lấp cho các dự án hạ tầng lớn.

Song song với đó, công tác điều tra cơ bản, điều chỉnh quy hoạch khoáng sản cũng sẽ được đẩy mạnh, cùng với việc tăng cường cấp phép thăm dò và khai thác theo quy hoạch nhằm đáp ứng nhu cầu nguyên liệu.

Đáng chú ý, cơ quan quản lý đang hướng tới xây dựng một hệ thống dữ liệu toàn quốc, liên thông và đồng bộ về vật liệu xây dựng và khoáng sản làm vật liệu thông thường như cát, đá, vật liệu san lấp. Đây được kỳ vọng là nền tảng quan trọng để xử lý tận gốc những bất cập về cung - cầu, thay vì chỉ “chữa cháy” bằng các biện pháp hành chính ngắn hạn.